Logo Printen Logo RSS logo facebook

Europese Unie

2009 was voor de EU een uitdagend jaar voor op het gebied van de gelijkheid van vrouwen en mannen. 2009 werd gekenmerkt door de economische crisis, er vonden Europese verkiezingen plaats en de voorbereidingen voor Beijing+15 dienden zich aan. Het voorzitterschap van de EU werd waargenomen door Tsjechië maar ook door Zweden, een land dat gendergelijkheid hoog in het vaandel draagt. En dat integratie van Europa zich verder zet uitte zich niet alleen in de goedkeuring van het Verdrag van Lissabon, maar ook op het gebied van geweldbestrijding tegen vrouwen.

Belangrijke organen voor (extern) gendergelijkheid binnen de EU zijn “Eenheid voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen” die zich situeert binnen de Europese Commissie en de “Commissie voor de Rechten van de Vrouw en Gendergelijkheid” (FEMM) van het Europees Parlement. De “Eenheid voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen” coördineert daarbij twee werkgroepen, namelijk het “Raadgevend Comité voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen” en de “Expertengroep voor Gender Mainstreaming”. Deze laatste groep is een belangrijk forum voor de strategische opvolging van het Beijing Actie Platform. Tijdens de Raad van de EU maken ministers voor Gelijke Kansen deel uit van vergadering “Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Gezondheid en Consumentenbescherming”. De Europese Raad neemt nota van het jaarlijks gelijke kansenrapport van de Europese Commissie. De burgerlijke samenleving wordt vertegenwoordigd door de Europese Vrouwenlobby.

Gendergelijkheid en de arbeidsmarkt
2009 was een jaar van economische crisis. Daarom neemt de Europese Commissie in mei tijdens de Banentop de tekst "“Een gezamenlijk engagement voor de werkgelegenheid" (COM(2009) 257 definitief) aan om de sociale gevolgen van de crisis te beperken. In deze tekst wordt uitdrukkelijk gewezen op de mogelijke nadelige gevolgen van de crisis op de situatie van vrouwen op de arbeidsmarkt. Het Raadgevend Comité voor gelijke kansen van mannen en vrouwen keurt op 10 juni 2009 een advies goed over het genderperspectief van de reactie op de economische en financiële crisis, met aanbevelingen voor gender mainstreaming van de herstelmaatregelen en de EU 2020-strategie. Onder het Zweedse voorzitterschap keurt de Raad conclusies (Raadsdocument 15488/09) goed over de grote bijdrage die gendergelijkheidsbeleid kan leveren aan duurzame groei, werkgelegenheid en sociale integratie en de noodzaak om de genderdimensie in de EU 2020-strategie te versterken.

Ook de graad van tewerkstelling van vrouwen blijft een probleem. Volgens de Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid (en het in 2010 uitgebrachte “Europe 2020” (COM(2010) 2020)) moet de arbeidsparticipatie van vrouwen stijgen van 63 tot 75%. Mede in dit kader werd er politieke overeenstemming bereikt over het voorstel voor een richtlijn tot uitvoering van de door de Europese sociale partners gesloten herziene raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof (COM(2009) 410). Hierbij wordt de duur van het ouderschapsverlof verlengd en wordt een deel ervan niet-overdraagbaar gemaakt om vaders te stimuleren om ouderschapsverlof op te nemen. Ook wordt het recht geïntroduceerd om bij terugkeer van ouderschapsverlof gedurende een bepaalde periode flexibele arbeidsregelingen aan te vragen. De Raad heeft ook politieke overeenstemming bereikt over een gemeenschappelijk standpunt over de voorgestelde herziening van de richtlijn betreffende gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen (COM(2008) 636), waarvoor nog overeenstemming over een gezamenlijke tekst moet worden bereikt door het Europees Parlement en de Raad. Verder ligt het voorstel tot wijziging van de richtlijn betreffende zwangerschapsverlof (COM(2008) 600/4) ter behandeling bij de EU-wetgevers. De Commissie heeft een verslag goedgekeurd over de tenuitvoerlegging van Richtlijn 2002/73/EG14 over de gelijke behandeling van mannen en vrouwen ten aanzien van de toegang tot het arbeidsproces, beroepsopleiding en promotiekansen en de arbeidsvoorwaarden (COM(2009) 409). Er wordt voortgang geboekt in de tenuitvoerlegging van de richtlijn, maar in sommige lidstaten moet nog meer worden gedaan om tot een correcte omzetting te komen.

Politieke participatie van vrouwen
2009 zou ook een jaar worden van veranderingen in de Europese politieke top. In juni werden Europese Parlementsverkiezingen gehouden en er zou een nieuwe Europese Commissie aantreden. Om ervoor te zorgen dat er voldoende belangrijke beslissingsposten zouden worden ingenomen door vrouwen, lanceerde de Europese Vrouwenlobby de “50/50 campagne: geen moderne Europese democratie zonder gendergelijkheid”. Met succes! Het aantal vrouwelijke parlementsleden steeg van 31 naar 35%; 8 van de 25 Eurocommissarissen zijn vrouw en Catherine Ashton werd Vicevoorzitter en Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid. 2009 was ook het eerste volledige werkjaar van het “EU-netwerk van Vrouwen in de Besluitvorming”.

Bestrijding van geweld op vrouwen
De Commissie heeft een voorstel voor een Kaderbesluit van de Raad inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers (COM(2009) 136 definitief) goedgekeurd. 2009 was ook het eerste jaar waarin de richtsnoeren inzake geweld tegen vrouwen en de bestrijding van alle vormen van discriminatie van vrouwen (aangenomen december 2008) werden toegepast. Deze vormen een leidraad voor de strategieën van de lidstaten en moeten door de EU worden toegepast in haar externe actie om geweld te voorkomen, de slachtoffers te beschermen en de daders te vervolgen.

Beijing+15
De Raad heeft ook conclusies (Raadsdocument 15992/09) over de uitvoering van het Beijing-Actieplatform goedgekeurd op basis van het verslag van het EU-voorzitterschap "Peking + 15: het Actieprogramma en de Europese Unie". De Europese Vrouwenlobby stelde een schaduwrapport op, namelijk “From Beijing to Brussels: an Unfinished Journey: report from the European Women’s Lobby”.

Resoluties van het Europees Parlement, in plenaire vergadering aangenomen in 2009:

  • 15.1.2009: Resolutie van het Europees Parlement van 15 januari 2009 inzake de omzetting en toepassing van Richtlijn 2002/73/EG betreffende de tenuitvoerlegging van het beginsel van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen ten aanzien van de toegang tot het arbeidsproces, de beroepsopleiding en de promotiekansen, en ten aanzien van de arbeidsvoorwaarden (2008/2039(INI)) - (P6_TA(2009)0024);
  • 03.02.2009: Bestrijding van discriminatie op grond van geslacht en solidariteit tussen de generaties (2008/2118(INI)) - (P6_TA(2009)0039);
  • 24.3.2010: Gelijke behandeling en toegang van man en vrouw in de podiumkunsten ((2008/2182(INI)) - (P6_TA(2009)0091);
  • 24.03.2009: Strijd tegen genitale verminking van vrouwen in de EU (2008/2071(INI)) - (P6_TA(2009)0161);
  • 2.4.2009: Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 2 april 2009 over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid (COM(2008)0426 – C6-0291/2008 – 2008/0140(CNS)) - (P6_TA(2009)0211);
  • 22.4.2009: Resolutie van het Europees Parlement van 22 april 2009 over de geïntegreerde benadering van gendergelijkheid in het kader van de werkzaamheden van commissies en delegaties (2008/2245(INI)) (2008/0140(APP)) - (P6_TA(2009)0240);
  • 22.4.2009: Verklaring van het Europees Parlement over de campagne "NEE tegen geweld tegen vrouwen" (P6_TA(2009)0259);
  • 24.4.2009: Resolutie van het Europees Parlement van 24 april 2009 over de vrouwenrechten in Afghanistan (2009/2579(RSP)) - (P6_TA(2009)0309);
  • 7.5.2009: Resolutie van het Europees Parlement van 7 mei 2009 over gender mainstreaming in de externe betrekkingen van de EU en haar vredesopbouw/natievorming (2008/2198(INI)) - (Fiche P6_TA(2009)0372);
  • 26-11-2009: Resolutie van het Europees Parlement van 26 november 2009 over de uitbanning van geweld tegen vrouwen (2009/2681(RSP)) - (Fiche P7_TA(2009)0098);
  • 17-12-2009: Resolutie van het Europees Parlement van 17 december 2009 over geweld in de Democratische Republiek Congo (2009/2792(RSP)) - (Fiche P7_TA(2009)0118).