Logo Printen Logo RSS logo facebook

Armoede en gender: open brief aan de toekomstige regering

Armoede en gender: open brief aan de toekomstige regering

Het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen en het Steunpunt tot Bestrijding van Armoede, Bestaansonzekerheid en Sociale Uitsluiting richtten een open brief aan de toekomstige regering om de aandacht te vestigen op bepaalde elementen van de genderdimensie van armoede.

In deze brief herinneren het Instituut en het Steunpunt aan een aantal vaststellingen over ongelijkheden in twee takken van de sociale zekerheid - werkloosheid en pensioenen - en inzake werkgelegenheid. Deze vaststellingen leiden tot een reeks van aanbevelingen, waaronder de noodzaak om de impact te evalueren van elk nieuw beleid, in het bijzonder inzake sociaal-economische materies, op de gelijkheid van vrouwen en mannen (gender mainstreaming). Ook de werkgelegenheid staat centraal, aangezien een kwaliteitsvolle job de beste bescherming tegen armoede is. De volgende aanbevelingen worden geformuleerd. [1]

Werkgelegenheid:

- Creëren van meer kwaliteitsvolle jobs
Een van de beste antwoorden op de armoedespiraal bestaat uit het creëren van kwaliteitsvolle jobs die toegankelijk zijn voor kwetsbare personen, ten minste indien zij in staat zijn te werken. In dit opzicht kan de overheid een voorbeeldrol spelen, met name door werkgevers in de sociale en reguliere economie meer stimuli te geven en er daarbij over te waken dat deze stimuli geen vervangings- of ‘deadweight’-effecten sorteren. De overheid moet alles in het werk stellen opdat de kortdurige, tijdelijke contracten of interimcontracten een springplank naar vaste jobs zouden vormen. Voorts zouden werknemers met een deeltijds contract correct moeten worden geïnformeerd over de impact van dit type contract op hun sociale rechten (werkloosheid, pensioen… ).

- Vrijwaren van de toegang tot kwaliteitsvolle openbare diensten
De toegang tot kwaliteitsvolle openbare en maatschappelijke diensten vrijwaren is onontbeerlijk als men een tewerkstellingsbeleid wil voeren dat gunstig is voor mensen in kwetsbare situaties en voor vrouwen in het bijzonder. Het komt er onder andere op aan om financieel toegankelijke en kwaliteitsvolle mogelijkheden voor de opvang van jonge kinderen en andere zorgbehoevende personen aan te bieden. Ook investeringen in de mobiliteit zijn cruciaal aangezien vrouwen nog altijd meer dan mannen zorg- en opvoedingstaken opnemen en meer instaan voor de verplaatsingen van de kinderen.

Werkloosheid

- We vragen een evaluatie van de impact van de hervorming van de werkloosheidsverzekering op de armoede, rekening houdend met de genderdimensie en in het bijzonder met:

  • a. de impact van de snellere degressiviteit die op samenwonenden toegepast wordt;
  • b. de impact van de hervormde wachtuitkering (beperking in de tijd en aangepaste activeringsprocedure)
  • c. de impact van de wijziging van het criterium van passende dienstbetrekking inzake de verlenging van de afstand woon-werkverkeer

Pensioenen

- Versterken van de eerste pensioenpijler
Vanuit een perspectief dat erop gericht is meer rekening te houden met de gelijkheid tussen mannen en vrouwen inzake pensioenen, is het onontbeerlijk om de pijler van de wettelijke pensioenen te versterken, met name door:

  • de pensioenen welvaartsvast te maken, inclusief een gerichte verhoging van de pensioenen ouder dan 15 jaar;
  • het bedrag van het minimumpensioen te verhogen;
  • het bedrag van het minimumrecht per loopbaanjaar te verhogen.

- Uitbreiden van de gelijkgestelde periodes
De gelijkstelling van de werkloze periodes die met zorg of opvoeding gepaard gaan, is cruciaal, zowel in het licht van armoedebestrijding als in het licht van gendergelijkheid. Om vrouwen en mannen de kans te bieden voldoende pensioenrechten op te bouwen terwijl ze ook in hun gezin investeren, is het noodzakelijk dat men de verlofmogelijkheden en -periodes voor zorg of opvoeding verhoogt, met volledige gelijkstelling. Vanuit het perspectief van het actief ouder worden, denken we dat men ook de onderbrekingsmogelijkheden (onder de vorm van arbeidsduurvermindering) aan het einde van de loopbaan moet verhogen, met volledige gelijkstelling.

- Verbeteren van het ouderschapsverlof
De mogelijkheden inzake deeltijdse arbeid, met name in het kader van ouderschapsverlof of tijdskrediet, spelen een belangrijke rol in het behoud van de band met de arbeidsmarkt bij de geboorte van een kind, waarbij werkne(e)m(st)ers hun rechten inzake pensioen kunnen behouden. De uitbreiding van het ouderschapsverlofsysteem zou met meer flexibiliteit gepaard moeten gaan opdat het ook voor kortere periodes, dagen van buitengewone afwezigheid of langere periodes gebruikt zou kunnen worden. Naar het voorbeeld van de Scandinavische landen stellen we voor om dit verlof bovendien aan de twee ouders tegelijk toe te kennen en een evenwichtige spreiding als voorwaarde voor het gebruik ervan te stellen, zodat het enkel opgenomen kan worden wanneer beide ouders er een deel van opnemen. Dat is een manier om een zeer duidelijk signaal te geven over de verdeling van de gezinstaken tussen beide ouders. Bovendien vinden we dat men, gezien het belang van het behoud van de band met de arbeidsmarkt, tussen twee lange ouderschapsverlofperiodes een terugkeer van enkele maanden op de arbeidsmarkt moet opleggen.

Transversale aanbevelingen

- Uitvoeren van de gendermainstreaming
Om te voorkomen dat men ongelijkheden tussen mannen en vrouwen inzake tewerkstelling, pensioenen en werkloosheid (…) zou creëren of versterken, is het onontbeerlijk dat men nadenkt over de impact van elke nieuwe maatregel of wet die de regering invoert, rekening houdend met de genderdimensie ervan, meer bepaald met de verschillende situaties die tussen mannen en vrouwen bestaan. In dit opzicht voorziet de wet van 12 januari 2007 inzake gendermainstreaming in verschillende instrumenten die de regering ten volle ten uitvoer zou moeten brengen, zoals de regelgevingimpactanalyse (RIA), voorgelegd aan de Ministerraad en op 1 januari 2014 in werking getreden, de gender budgeting en de opstelling van uitgesplitste statistieken per geslacht of van genderindicatoren.

- Verbinden van de dimensie gender en armoede
In het kader van de uitvoering van de RIA stellen wij voor om alle mogelijke aandacht te besteden aan de armoededimensie en de verbinding tussen de domeinen gender en armoede.

- Verbeteren van de situatie van de samenwonenden
Tijdens de ontmoetingen die het Steunpunt heeft georganiseerd, werd de kwestie van het statuut van samenwonende meermaals aangesneden, in het bijzonder in het kader van de werkloosheidsverzekering en van de ziekte- en invaliditeitsverzekering. In het kader van de werkloosheidsverzekering is het volkomen onrechtvaardig dat talrijke vrouwen die hetzelfde aantal jaren hebben gewerkt en op dezelfde manier hebben als mannen bestraft worden wegens hun gezinssituatie. Daarom wensen het Instituut en het Steunpunt een evaluatie en - op termijn – de afschaffing van het statuut van samenwonende.

- Individualiseren van de socialezekerheidsrechten
In de loop van deze legislatuur zou het denkwerk over de individualisering van de socialezekerheidsrechten nieuw leven moeten worden ingeblazen. De geleidelijke individualisering van de rechten, vergezeld van overgangsmaatregelen, is immers een onontbeerlijke stap met het oog op meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen, en op minder armoede.

Lees het persbericht van het IGVM en de Open brief aan de toekomstige regering van het Steunpunt tot Bestrijding van Armoede, Bestaansonzekerheid en Sociale Uitsluiting.

Logo Steunpunt Armoede

Bekijk ook de open brief van de vrouwenbeweging aan de toekomstige regering