Logo Printen Logo RSS logo facebook

De pensioenkloof in de EU : EIGE analyseert ten behoeve van het Lets EU-voorzitterschap

De pensioenkloof in de EU : EIGE analyseert ten behoeve van het Lets EU-voorzitterschap

De studie

Ten behoeve van het EU-voorzitterschap van Letland stelde EIGE een rapport samen over de pensioenkloof in de EU. Gelijke toegang tot economische middelen op oudere leeftijd is immers een belangrijk aspect van gendergelijkheid: vrouwen maken het merendeel uit van de oudere bevolking en vrouwen zouden meer dan mannen lijden onder de crisis.

De pensioenkloof in de EU is momenteel erg groot. In 2012 bedroeg deze gemiddeld 38%. En hoewel er grote verschillen bestaan per lidstaat, van 5% in Estonië tot 45% in Duitsland, ontvangen mannen veelal hogere pensioenen dan vrouwen en lopen oudere vrouwen meer risico om in armoede te verzeilen dan mannen. Nochtans _ misschien net te wijten aan? _ zijn de behandelingsvoorwaarden voor vrouwen en mannen met betrekking tot ouderdomspensioenen gelijk.

Het rapport stelt dat de pensioenkloof kan verstaan worden als de som van de levenslange genderongelijkheid, meer bepaald van de verschillen in levensloop (nadelen van het moederschap), van een gesegregeerde arbeidsmarkt en in het algemeen van genderrollen en stereotiepe rolpatronen. Daarom vertoont deze onderzoeksnota een vernieuwende aanpak en analyseert zij in deel 1 de pensioenkloof dan ook vanuit alle deelaspecten van de Gender Equality Index: werk, geld, kennis, tijd, armoede, macht, gezondheid, geweld tegen vrouwen, genderstereotypen en intersectionele ongelijkheden [1]

Het tweede deel van dit rapport bevat een reeks aan statistische gegevens over: de pensioenkloof per land, de percentages van pensioengerechtigde vrouwen en mannen, het onderscheid tussen de verschillende leeftijdscohorten, enz. Interessant is ook dat er wordt nagegaan welke de “pull” en “push”-factoren zijn die vrouwen doen besluiten enerzijds om in de arbeidsmarkt te blijven (interessante job, hoger pensioen, … ) en anderzijds om deze juist vervroegd te verlaten (zorgtaken, slechte gezondheid, …).

De nota sluit af met een aantal beschouwingen omtrent de aanpak van genderongelijkheden om in de toekomst een pensioenkloof te vermijden. Omdat de pensioenkloof een gevolg is van ongelijke verdeling van zorgtaken en van genderstereotypen, situeren goede praktijken om de pensioenkloof aan te pakken zich op twee sleutelvlakken. Ten eerste moet de overheid via verschillende maatregelen ervoor zorgen dat er meer gendergelijkheid wordt gerealiseerd in de arbeidsmarkt. De andere voorwaarde sine qua non een kleinere pensioenkloof onmogelijk wordt is de beschikbaarheid van diensten zoals kinderopvang en zorginstellingen.

Als toemaatje wordt er in de bijlagen een overzicht gegeven van de verschillende pensioenstelsels in de EU-landen.

Enkele data uit 2012 voor België

  • aantal personen die een pensioen ontvangen:
    • totaal: 16%, m: 18%, v: 14%
  • pensioenkloof per leeftijdsgroep:
    • 65 en ouder: 31%
    • 65-69: 37%
    • 70-74: 28%
    • 75 en ouder: 28%
    • verschil in pensioenkloof ts de groep 65+ en 75+= -9%
  • gemiddeld maandelijks inkomen van het pensioen, in euro:
    • 65+: v: 1209, m: 1754
    • 65 tot 69: v: 1204, m: 1907
    • 70-74: v: 1261, m: 1754
    • 75+: v: 1193, m: 1652
  • leeftijd waarop personen voor het eerst een overlevingspensioen krijgen:
    • totaal: 61 j.; m: 61 j.; v: 61 j.
  • aantal personen die een pensioen ontvangen per geslacht en per leeftijd:
    • ts. 50-54 j.: totaal: 5%, m: 5%, v: 5%
    • ts. 50-69 j.: totaal: 37%, m: 40%, v: 33%;
    • ts. 55-59 j.: totaal: 16%, m: 17%, v: 14%;
    • ts. 60-64 j.: totaal: 61%, m: 64%, v: 58%;
    • ts. 65-69 j.: totaal: 96%, m: 98%, v: 94%
  • Belangrijkste reden voor pensioengerechtigde personen om te blijven werken, leeftijd 50-69:
    • opbouw pensioenrechten: totaal: 12; deeltijds:-*; voltijds: -* [2]
    • voldoende inkomen: totaal: 28; deeltijds: 27; voltijds: 30*
    • opbouw pensioenrecht + voldoende inkomen: totaal: 11*; deeltijds: 12*; voltijds: -*
    • niet-financiële motieven (zoals voldoening van werk): totaal: 48; deeltijds: 51; voltijds: 42
  • Belangrijkste reden voor economisch inactieve pensioengerechtigde personen om te stoppen met werken, leeftijd 50-69:
    • gunstige financiële voorwaarden om te vertrekken: totaal: 12%; m: 14% ; v: 9%
    • verlies van job of onmogelijk om een job te vinden: totaal: 8%; m: 8%; v: 7%
    • maximum leeftijd om met pensioen te gaan bereikt: totaal: 8%; m: 8%; v: 8%
    • bereikte de pensioengerechtigde leeftijd: totaal: 22%; m: 24%; v: 21%
    • andere jobgerelateerde redenen: totaal: 9%; m: 9%; v: 9%
  • Belangrijkste reden voor economisch inactieve pensioengerechtigde personen om te stoppen met werken, leeftijd 50-69:
    • gezondheid of gebrek: totaal: 17%; m: 16%; v: 18%
    • gezin of zorgtaken: totaal: 4%; m: 3%; v: 7%
    • andere redenen: totaal: 2%; m: 2%; v: -
    • geen antwoord: totaal: 19%; m: 17%; v: 21%
  • Personen met armoederisico voor sociale transfers (inclusief pensioen) bij beperking van arbeid, geslacht en leeftijd, als percentage van de totale bevolking
    • kleine of grote beperking:
      • ouder dan 16 j.: totaal: 69%; m: 67%, v: 70%
      • ts. 55 en 64 j.: totaal: 63%; m: 60%, v: 66%
      • ouder dan 65 j.: totaal: 90%; m: 90%, v: 89%
    • geen beperking:
      • ouder dan 16 j.: totaal: 38%; m: 35%, v: 40%
      • ts. 55 en 64 j.: totaal: 43%; m: 37%, v: 49%
      • ouder dan 65 j.: totaal: 86%; m: 84%, v: 88%

[1] Meer informatie hierover in het artikel "Nieuwe tool om gender(on)gelijkheid te meten: Gendergelijkheidsindex!.

[2] * = minder betrouwbare cijfers.