Logo Printen Logo RSS logo facebook

Seksueel meerderjarig op 14, een wetsvoorstel dat stuit op gemengde gevoelens

Seksueel meerderjarig op 14, een wetsvoorstel dat stuit op gemengde gevoelens

Op 23 april 2015 werd er in de Kamer van Volksvertegenwoordigers een wetsvoorstel neergelegd door de sp.a en de PS met als doel de leeftijd van de seksuele meerderjarigheid te verlagen van 16 naar 14 jaar. Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) wil voorlopig niet ingaan op het voorstel. Volgens hem kadert de seksuele meerderjarigheid in een groter geheel van hervormingen van het Strafwetboek. Dit voorstel werd ook met weinig enthousiasme onthaald, zoals blijkt uit de pers [1] of uit de aanbevelingen van de vrouwenorganisaties. Een stand van zaken. Op 26 mei lanceerde ook Open VLD een voorstel. [2].

Argumenten en inhoud van het wetsvoorstel

Het Wetsvoorstel tot aanvulling van het Strafwetboek wat de seksuele meerderjarigheid betreft werd ingediend door Karin Jiroflée (sp.a) en Karine Lalieux (PS). Het bepaalt dat er niet langer sprake is van aanranding van de eerbaarheid wanneer de seksuele handelingen plaatsvinden tussen een minderjarige vanaf de leeftijd van 14 jaar en een andere minderjarige van 14 tot 16 jaar. Omdat in België de grens van de seksuele meerderjarigheid op 16 jaar ligt zijn momenteel seksuele handelingen tussen minderjarigen jonger dan 16, zelfs met wederzijdse toestemming, in principe strafbaar.

Dit wetsvoorstel beoogt een dubbel doel, namelijk 1) de wetgeving, die dateert uit 1912, moderniseren en 2) de leeftijd van de seksuele meerderjarigheid harmoniseren, een intentie die ook werd geformuleerd in het jongste regeerakkoord.

Actueel verschillen de leeftijdsbepalingen van strafrechtelijke seksuele meerderjarigheid voor strafbare feiten van verkrachting en van aanranding van de eerbaarheid.

-14jarigen 14- en 15-jarigen 16-jarigen
seksuele handelingen zonder penetratie aanranding van de eerbaarheid aanranding van de eerbaarheid geen misdrijf (behalve bijv. tussen gezinsleden)
seksuele handelingen met penetratie verkrachting aanranding van de eerbaarheid geen misdrijf (behalve bijv. tussen gezinsleden)

Bron: Website Sabine Lahaye-Balttheu

Als belangrijkste argument halen de volksvertegenwoordigers aan dat de puberteit ieder decennium met 2 à 3 maanden vervroegt sinds 1975 en dat de gemiddelde leeftijd waarop jongeren voor de eerste keer geslachtsgemeenschap hebben navenant naar beneden is opgeschoven, namelijk naar ca. 15,5 jaar. De volksvertegenwoordigers stellen dat experimenteel seksueel gedrag tussen minderjarigen onderling normaal is. Zij willen dat de wetgeving de seksuele beleving van jongeren op een positieve manier benadert en dat er komaf wordt gemaakt met een conservatieve schijnheiligheid.

Het wetsvoorstel stelt dus een verlaging voor van de leeftijd voor seksuele meerderjarigheid tot 14 jaar, de leeftijd waarop wordt aangenomen dat een jongere over voldoende maturiteit beschikt om een bewuste en juiste studiekeuze te maken voor het middelbaar onderwijs. Bovendien mag de partner van de jongere van 14 jaar hoogstens 3 jaar ouder zijn [3].

De tekst beklemtoont ook het belang van de relationele en seksuele opvoeding om adolescenten blijvend weerbaar te maken en hierbij moet het zelfbeschikkingsrecht van jongeren steeds centraal worden gesteld. Bovendien moet dit voorstel gekoppeld worden aan een doorgedreven beleid inzake seksuele en lichamelijke integriteit van vrouwen, mannen, jongens en meisjes.

Onthaal van het wetsvoorstel

Dit wetsvoorstel wekte (negatieve) reacties op, zowel langs Vlaamse maar meer uitgesproken langs Franstalige zijde.

Sensoa vraagt om het debat te openen over een aangepast wettelijk kader rond seksuele meerderjarigheid. Sensoa stelt dat een absoluut verbod op seksuele handelingen tussen minderjarige jongeren onderling een aantal nadelige effecten met zich brengt. Zo versterkt het ondermeer de “handelingsverlegenheid” van opvoeders, waardoor deze niet weten of ze seksueel gedrag van minderjarigen, dat bij hun ontwikkelingsfase past (“leeftijdsadequaat”), al dan niet moeten bestraffen. De organisatie pleit ervoor om de consensuele seksuele handelingen tussen gelijkwaardige minderjarigen te decriminaliseren, om de juridische schemerzone in de huidige wetgeving op te klaren, maar ook om in de wet voldoende garanties in te bouwen op bescherming tegen misbruik [4].

Ook de Jeugdraad is vragende partij om het debat omtrent de seksuele meerderjarigheid te openen en hoopt op een wetgevend kader dat matcht met de tijdsgeest van 2015. Volgens de Jeugdraad belemmert de bestaande wetgeving kinderen en jongeren om een eigen seksuele ontwikkeling te doorlopen en creëert ze een taboesfeer bij opvoeders, leerkrachten… [5].

De Vrouwenraad vraagt in het dossier “Vrouwenraadeisen tegen Seksueel geweld” (2014) [6] om een debat dat duidelijkheid moet brengen in de juridische schemerzone. Wat de seksuele meerderjarigheid betreft blijven de leeftijdsgrenzen inzake aanranding van de eerbaarheid en verkrachting immers respectievelijk 16 en 14 jaar (cfr. Wet van 4 juli 1989 tot wijziging van sommige bepalingen betreffende het misdrijf verkrachting).

Aan Franstalige zijde zijn de meningen uitdrukkelijker negatief tegenover het geformuleerde wetsvoorstel. Zo verscheen in Le Soir van 19 maart jl. een open brief [7] die door verschillende organisaties [8], waaronder de CFFB, werd ondertekend onder de veelbetekende titel “Une majorité sexuelle à 14 ans ? Au profit de qui ?” Zij vinden dat de 14-jarigen te jong zijn om de volledige verantwoordelijkheid voor seksuele handelingen te dragen en vragen om een goede ondersteuning van een affectieve, seksuele en relationele vorming.

Ook de Conseil de la Jeunesse, hoewel aangehaald in het wetsvoorstel van Jiroflée et Lalieux als positief tegenover het verlagen van de leeftijd van de seksuele meerderjarigheid, heeft een meer genuanceerd standpunt [9]. De Raad wil vooral een scherpstelling van het concept "seksuele betrekking" en is vragende partij dat rechters deze zaken op een soepele manier zouden behandelen. De Raad vreest dat een verlaging van de leeftijd van de seksuele meerderjarigheid met zich zou brengen dat dit zou aangevoeld worden als een verlaging van de norm en niet als een wettelijke bepaling. Een norm, die makkelijk synoniem kan worden van sociale druk en het risico inhoudt het centrale concept van de wet, namelijk ‘instemming’ in de verdrukking te brengen. Tenslotte sluit de Franstalige Jeugdraad zich aan bij de vraag naar een betere emotionele, seksuele en relationele vorming. De organisaties die ‘tegen’ zijn, zijn duidelijk bekommerd om de notie ‘instemming’

Zo volgt ook de CFFB, die erg begaan is met de strijd tegen geweld op vrouwen en meisjes, de ongerustheid van de Franstalige Jeugdraad, die vreest dat de verlaging van de wettelijke leeftijd een de facto verlaging met zich zal brengen en een sociale en seksuele druk zal leggen op jonge meisjes op een zeer beïnvloedbare en kwetsbare leeftijd. Ook vindt de Franstalige koepel dat meisjes nu al hypergeseksualiseerd worden. De CFFB vreest ook dat een verlaging van de leeftijd de deur op een kier zet voor pedofielen (inter- en intrafamiliaal). En zijn nu al GAS-boetes, is dit geen eerste opstap naar een mogelijke strafrechtelijke vervolging van veertienjarigen, vraagt de CFFB zich af. [10].

[1] Cfr. De Morgen, De Standaard, Le Soir, Radio1, RTBF, RTL.

[2] Op 26 mei stelde ook VLD, en met name Sabine Lahaye-Battheu, een wetsvoorstel voor rond de seksuele meerderjarigheid. Zij vraagt niet om de actuele leeftijd van de meerderjarigheid van 14 jaar te veranderen en ook de bepalingen van verkrachting in het strafwetboek wil zij behouden. Wel voorziet zij uitzonderingen voor de strafbaarheidstelling van bepaalde handelingen v.w.b. de aanranding van de eerbaarheid voor 14- en 15-jarigen, wanneer ze werden gepleegd met iemand die maximum 5 jaar ouder is.
Bron: http://www.sabien-lahaye-battheu.be/nl/nieuws/2392/14—tot-16-jarige-kan-seks-hebben-met-partner-die-maximum-5-jaar-ouder-is.html.

De andere regeringspartijen reageerden met gemengde gevoelens. Met de ‘harmonisering’ van de leeftijd voor seksuele meerderjarigheid gaat, met uitzondering van de MR, iedereen akkoord. Het leeftijdsverschil daarentegen blijft een heikel punt is. N-VA wil eerst advies van experts. CD&V stelt een maximaal leeftijdsverschil van 4 jaar voor.
Bron: http://www.standaard.be/cnt/dmf2015...

[3] Deze bepaling inspireert zich op de Canadese wetgeving die voorziet dat een seksuele relatie met penetratie wettelijk mogelijk is voor jongeren van 14 of 15 jaar en een partner die maximaal 5 jaar ouder is. Op aanraden van Sensoa en het Kinderrechtencommissariaat werd in België een leeftijdsverschil van maximum 3 jaar voorgesteld.

[4] Zie artikel van 9/4/2015 op de website van Sensoa: Seksuele meerderjarigheid tussen bescherming en zelfontplooiing.

[5] Zie artikel van 9/4/2015 op de website van de Jeugdraad: "Verlaging seksuele meerderjarigheid in de maak.

[6] Consulteer het dossier “Vrouwenraadeisen tegen Seksueel geweld” (2014).

[7] Artikel in Le Soir van 19/3/2015.

[8] Association Françoise Dolto, Coordination de l’aide aux enfants victimes de maltraitance – Yapaka, École des Parents et des Éducateurs, Fédération des Centres Pluralistes de Planning Familial, Fédération des Équipes SOS Enfants , Fédération des Institutions de Prévention Éducative, Fédération Laïque de Centres de Planning Familial, Union des conseillers et directeurs de l’Aide à la jeunesse, Union francophone des magistrats de la jeunesse, Université des Femmes, Ligue Bruxelloise Francophone pour la Santé Mentale, Dynamo International, Asbl Pur Bonheur, Conseil des Femmes Francophones de Belgique.

[9] Standpunt van de Conseil de la Jeunesse van 13/4/215.

[10] Te lezen: "Pratique sexuelle ne veut pas dire majorité sexuelle", standpunt van de CFFB, 4 mei 2015.