Logo Printen Logo RSS logo facebook

De toespraak van Miet Smet ter gelegenheid van 20 jaar Amazone

De toespraak van Miet Smet ter gelegenheid van 20 jaar Amazone

Miet Smet, de eerste federale minister voor Gelijke Kansen en mede-oprichtster van Amazone heeft Amazone vereerd met haar aanwezigheid op ons buurtfeest van 22 mei. Bij deze gelegenheid heeft zij met veel plezier haar talent in het boogschieten getoond, een attractie op touw gezet voor alle aanwezigen door Elles Tournent/Dames draaien. De voormalige minister Gelijke Kansen [1] hield eveneens een inspirerend en met humor doorspekt discours. Het roerde zowel “oude” als ”jonge” feministes. Om het met een beeldspraak te zeggen: "Het schoot in de roos, net als haar pijl."

Samenvatting

Miet Smet overschouwde in haar (tweetalige) bijdrage meerdere decennia van feminisme: zij bracht haar verleden als activiste in herinnering en gekleurd met humoristische anekdotes maakte zij het publiek deelgenoot van haar persoonlijke ervaring als militante en politica. Zij besprak ook het Amazone-project en lichtte toe waarom het voor haar belangrijk was om hieronder mee haar schouders te zetten. Verder ging zij in op de actuele uitdagingen voor de vrouwenbeweging en op de moeilijkheden waarmee deze vandaag wordt geconfronteerd. Zij maakte een vergelijking tussen vroeger en nu en bracht een ontroerende getuigenis aan het adres van de recent overleden Sara Masselang. Miet Smet sloot haar discours af verwijzend naar migrantenvrouwen. Migrantenvrouwen moeten het gevecht voor vrouwenemancipatie zelf voeren, maar de vrouwenbeweging moet hen daarin ondersteunen.

Een parcours als activiste

De minister van Staat refereerde aan haar toch wel onconventionele parcours als activiste. Ja, Miet Smet komt niet uit een grote traditionele organisatie zoals KAV (nu Femma) of uit het socialistische Viva-SVV. Zij was aanvankelijk lid van het Vrouwen Overleg Komitee (VOK) en later van Vrouw & Maatschappij, de vrouwenafdeling van CD&V (toen nog CVP). Het is in de schoot van deze twee verenigingen dat de voormalige minister voor Gelijke Kansen gepokt en gemazeld werd om de strijd voor de vrouwenemancipatie aan te gaan.

"Er bestaat geen moeilijker probleem dan de vrouwenemancipatie"

De “vrouwenzaak” evolueerde sterk: van het militantisme in de jaren 70 over de regeringsdeelname vanaf 1985 naar het hedendaagse feminisme waar het engagement voor de vrouwenzaak heel wat dossiertechnische kennis vereist. Volgens Miet Smet bestaat er geen moeilijkere materie dan vrouwenemancipatie, want deze betreft alle maatschappelijke domeinen: fiscaliteit, sociale zekerheid… “Alles!", “Ja, men moet alles kennen in vergelijking met andere ministeries waarvoor er slechts technische kennis van één terrein nodig is", hamerde zij. "Wanneer het op vrouwenemancipatie aankomt, moet men werkelijk kennis hebben van alle domeinen om uit te zoeken wat er precies op dat bepaalde terrein moet verbeterd worden”, zegde zij op een toon waaruit zowel uitdaging als vermaning sprak.

Een gebouw dat een onderdak biedt aan al die feministische “groeperingen”

De waaier aan materies die men moet beheersen betekende een uitdaging van formaat voor vrouwenorganisaties, zeker voor deze die men ‘groeperingen’ noemde zoals het VOK of de Vrouwenraad, zei Miet Smet. Als men niet tot een grote structuur behoorde die kon beschikken over een nationaal secretariaat zoals de KAV of de socialistische vrouwen, dan kregen deze “groeperingen” af te rekenen met materiële en logistieke problemen en dat terwijl de inhoudelijke werking alsmaar moeilijker en technischer werd. Miet Smet herinnert zich vergaderingen die gehouden werden in de huiskamer bij iemand privé thuis. De idee om “Amazone” op te richten groeide geleidelijk aan. Een "Amazone" als een groot huis, waarin deze groeperingen een kantoor konden hebben en met vergaderzalen die naam waardig om elkaar beroepsmatig te ontmoeten en om te netwerken. En Miet Smet, gepassioneerd door geschiedenis, deed een tweede vaststelling: de documenten van vrouwenverenigingen werden nergens gearchiveerd en het geheugen van hun strijd ging verloren. Er was dus nood aan een vrouwenarchief dat hun geschiedenis bijhield en hieraan recht deed. En zo ontstond samen met Amazone, het Archief- en Onderzoekscentrum voor Vrouwengeschiedenis (AVG).

Miet Smet onderstreept dat zij het nog steeds erg spijtig vindt dat het project om Amazone uit te breiden niet is geslaagd. Zij had gewild dat Amazone meer vrouwenorganisaties onderdak had kunnen geven en de vrouwenbeweging een luidere stem. Het dossier was ingediend en Amazone stond op het punt uit te breiden naar het aanpalend gebouw. Spijtig genoeg werd het dossier in de volgende legislatuur opgeborgen. Met humor en uiteraard zonder persoonlijke verwijten brengt de minister van Staat deze spijtige gebeurtenis in herinnering van de vertegenwoordiger van de Regie der Gebouwen die het Buurtfeest bijwoont.

Iedereen, met zijn buikgevoel, weet wat feminisme betekent

Miet Smet richtte zich in het bijzonder tot de aanwezige jonge vrouwen. Het feminisme, zegde zij, is nooit zo levend geweest als vandaag, nu de media meer en meer uitingen van seksisme aankaarten. De termen “feminisme” en “seksisme” maken deel uit van de dagelijkse woordenschat, het zijn termen die “ingeburgerd” geraakt zijn, iedereen kent ze. Ondanks de verschillende filosofische en politieke strekkingen weet iedereen, met zijn buikgevoel, wat feminisme is en wat de strijd tegen seksestereotypering omhelst. Veel meer dan vroeger zijn er films, onderzoeken, studies,… rond deze thematiek. Misschien sprongen de ongelijkheden vroeger meer in het oog, misschien waren ze frappanter, maar nu zijn de uitdagingen van het feminisme gekend bij iedereen. Men kan niet meer om de strijd tegen het seksisme heen.

Hommage aan Sara Masselang

De CD&V-politica hield daarna een indrukwekkend eerbetoog voor Sara Masselang, feministische vakbondsvrouw bij het ACV die overleed op de leeftijd van 92 jaar. Heel haar leven heeft Sara Masselang, aldus Miet Smet, gevochten voor de vrouwenzaak, vanuit de schoot van de vakbond en vaak tegen haar eigen rangen in. Ook Miet Smet werd geconfronteerd met deze moeilijkheden en kende tegenkantingen tijdens haar loopbaan. Maar ze heeft deze steeds weten te omzeilen door haar blik gericht te houden op de emancipatorische doelen die bereikt moesten worden. Zo moest zij bv. de taalkwestie in de schoot van haar Secretariaat voor Vrouwenemancipatie negeren.

Het Amazone restaurant als bindende factor

De noodzaak om de verschillen af te zwakken en om mensen samen te brengen rond hetzelfde engagement, dat heeft Miet Smet weten te concretiseren, jawel … door het Amazone restaurant! Een restaurant was volgens haar het beste middel om banden te smeden, om Amazone te laten kennen bij het publiek en... "om er zeker van te zijn dat ook mannen zich zouden interesseren voor de vrouwenzaak!", voegde zij er met een ondeugende humor aan toe.

De plaats van migantenvrouwen binnen het feminisme

Tenslotte, na een warme waardering uitgesproken te hebben voor het werk van alle vrouwenorganisaties in huis, heeft de mede-auteur van het wetsvoorstel Tobback-Smet, haar discours afgesloten met te wijzen op een belangrijke uitdaging voor het feminisme: er moet meer aandacht komen voor migrantenvrouwen! Het is onze taak om organisaties van migrantenvrouwen te ondersteunen, maar het zijn de migrantenvrouwen zelf die moeten zorgen voor hun emancipatie. En hiervoor citeerde zij nogmaals de bekende feministische slogan van de Mouvement de Libération des Femmes (MLF) uit de jaren zeventig "ne me libère pas, je m’en charge".

Interessante lectuur

COCKX R., Miet Smet : drie decennia gelijkekansenbeleid, Brussel, Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen – AVG/CARHIF, 2009, 147 p.

"Ik zal quota altijd blijven verdedigen. De druk moet op de ketel worden gehouden", interview met Miet Smet voor het blog Peking +20, 7 mei 2015.

[1] Staatssecretaris voor Leefmilieu en Sociale Emancipatie (1985-1992, regeringen Martens VI, VII, VIII, IX), Federaal Minister van Werkgelegenheid en Gelijke Kansen (1992-1999, regering Dehaene I en II).