Logo Printen Logo RSS logo facebook

Lexicon

8. Lexicon

Openbare ruimte

« Openbare ruimte is wat er overblijft nadat men er de privé-ruimte van heeft weggenomen [1] », anders gezegd in België zijn dat die ruimten die niet ingevuld zijn op het kadastraal perceelplan (straten, pleinen, wegen, rivieren, etc. ). De publieke ruimten zijn dus die ruimten die behoren tot het publieke domein van de collectiviteit waarbinnen ze zich situeren. Zij mogen door iedereen gebruikt worden en moeten dus vanuit dit oogpunt worden ingericht.

Vrouwenstudies

« Vrouwenstudies » is een nieuw pluridisciplinair onderzoeksveld dat opkwam in de jaren 60/70 binnen de context van de 2de feministische golf. Men begint zich vragen te stellen bij de dichotomie natuur/cultuur, bij de sociale normen, bij machtsstructuren en de mannelijke dominantie. Het werkveld kan bogen op een omvangrijk onderzoekscorpus en bestudeert wat het betekent om, binnen een bepaalde socio-culturele context, vrouw of man te zijn en wat de impact hiervan is op alle domeinen van het leven. Onder invloed van de 3de feministische golf, drager van eisen van vrouwen uit minderheden, analyseren «genderstudies» daarenboven de complexe interacties tussen gender en andere analysecategorieën en identiteitskenmerken zoals etniciteit, nationaliteit, seksuele gerichtheid, klasse, handicap, religie, overtuigingen…

Gender versus sekse

De Europese Commissie stelde in 1998 een definitie op van het concept « gender », die zal dienen als basis voor alle latere teksten rond deze materie.

« Gender: Een begrip dat betrekking heeft op de sociale (in tegenstelling tot de biologische) verschillen tussen vrouwen en mannen, die aangeleerd zijn, met de tijd kunnen veranderen en zowel binnen als tussen culturen sterk variëren. [2] »

Ook binnen vrouwenstudies wordt er een onderscheid gemaakt tussen de biologische sekse en het geheel van eigenschappen, gedragingen en rollen die worden toegeschreven aan vrouwen en mannen, binnen een bepaalde maatschappij, op een bepaald moment. Ook de seksespecifieke werkverdeling die vrouwen verwijst naar de reproductieve en mannen naar de productieve sfeer berust niet op biologische maar op culturele gronden en is dus arbitrair en hangt samen met de hiërarchische status van elk van de geslachten. Het arbitrair karakter van deze opdeling zette feministische onderzoek.st.ers er toe aan op zoek te gaan naar mogelijkheden om deze sociale verhoudingen te veranderen. Het concept gender verwijst dus naar een sociale dichotomie die berust op een biologische dichotomie, namelijk geslacht.

Kruispuntdenken

Kruispuntdenken, ook wel intersectioneel denken genoemd, is een theoretisch denkkader dat ons moet toelaten om de ‘diverse’ wereld waarin we leven beter tegemoet te treden. Kruispuntdenken weigert genoegen te nemen met een éénzijdig verklaringsmodel, maar wil in tegendeel de volledige complexiteit omarmen van de invloed van plaats, nationaliteit, gender, etniciteit, seksuele voorkeur en religie en de wijze waarop deze elkaar construeren. Het is namelijk een combinatie van deze verschillende invalshoeken waardoor we een maatschappelijke positie toegewezen krijgen en die bepalend zijn voor onze identiteit. De theorie van het kruispuntdenken verwijst naar de kruisingen (intersecties) van die verschillende maatschappelijke invalshoeken. Deze zijn steeds gelijktijdig en in wisselwerking met elkaar actief. De bedoeling is om tegenstellingen te overstijgen en een machtsanalyse te maken [3].

Fluwelen driehoek

Binnen de politieke wetenschappen, onderzocht Alison E. Woodward (VUB) de driehoekige relaties op het vlak van gendergelijkheid tussen politieke actoren, academici en het middenveld. Zij ontwikkelde het concept van de «fluwelen driehoek» (« velvet triangle »). De « fluwelen driehoek » verwijst naar de feitelijke of mogelijke interactie tussen bureaucratische feministes en politici (« femocraten »), academische feministes en de stem vanuit geïnstitutionaliseerde vrouwenorganisaties.

Gender Mainstreaming

De Raad van Europa heeft een definitie gegeven van het concept «Gender Mainstreaming» in een belangrijk rapport dat nog steeds de referentie is op dit terrein en meteen ook goede praktijken bevat.

« Gender mainstreaming is the (re)organisation, improvement, development and evaluation of policy processes, so that a gender equality perspective is incorporated in all policies at all levels and at all stages, by the actors normally involved in policy-making. »
(p. 12 van Council of Europe, Gender mainstreaming : conceptual framework, methodology and presentation of « good practices » . Final report of the Group of Specialists on Mainstreaming, Strasbourg, Directorate General of Human Rights, 2004, rev. edition.

U vindt een vertaalde versie van deze definitie op de website van het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen: « Gender mainstreaming is het (re)organiseren, verbeteren, ontwikkelen en evalueren van beleidsprocessen op zo’n manier dat het perspectief van gendergelijkheid wordt geïntegreerd in alle beleidsdomeinen en op alle beleidsniveaus door de actoren die normaal dat beleid maken. »

[1] Hélène Ancion, « L’espace public, agent de liaison du territoire », in Fédération Inter-Environnement Wallonie des associations au service de l’environnement, 7 maart 2012. [Online]. http://www.iew.be/spip.php?article4807

[2] Europese commissie. Directoraat-generaal Werkgelegenheid, Industriële Betrekkingen en Sociale Zaken (1998). Gelijke kansen in 100 woorden : een woordenlijst, Luxemburg : Europese Commissie, p. 23.

[3] Definitie uit Vrouwenraaddossier Kruispuntdenken, 2005. Zie ook de definitie in Wikigender, Intersectionality, OECD, 2009. [Online]. http://www.wikigender.org/index.php...