Logo Printen Logo RSS logo facebook

De openbare ruimte vanuit feministisch perspectief

De openbare ruimte vanuit feministisch perspectief

Om u kennis te laten maken met het verkennende literatuuronderzoek dat het Amazone Documentatiecentrum Genderbeleid deed rond gender en openbare ruimte, belichten wij elke maand een ander aspect uit deze studie. Dit artikel geeft u een voorsmaakje van het tweede hoofdstuk, dat dieper ingaat op de rol van vrouwenverenigingen [1].

Door de overheid ter verantwoording te roepen, door de eisen van de achterban publiek bekend te maken en door een tussenschakel te zijn tussen de overheid en het terrein, speelt het vrouwenmiddenveld een cruciale rol in de democratisering van de maatschappij. Zij manifesteren zich als burgers en voeden op tot burgerschap vanuit een perspectief van sociale rechtvaardigheid en welzijn. Vrouwenorganisaties brengen de mening van vrouwen naar buiten en vertalen deze naar het politieke niveau.

Men onderscheidt 3 golven in het feminisme: de eerste golf (einde XIXde eeuw – interbellum) mobiliseert vrouwen rond juridische gelijkheid en burgerrechten tegen een achtergrond van de afschaffing van de slavernij en de eerste wereldoorlog. De tweede golf (ca 1960 – ca 1980) heeft als kader de grote stakingen van de jaren 60, rassenscheiding in de Verenigde Staten en de beweging voor burgerrechten, de studentenrevoltes van mei ’68, de oorlog in Vietnam, de Praagse Lente en Woodstock. De strijd spitst zich toe op gelijke beloning, op seksuele en reproductieve rechten, op individuele vrijheid, op de strijd tegen geweld op vrouwen en op de wereldvrede. De derde golf (jaren 90) speelt zich af tegen een achtergrond van mondialisering waar de noord-zuid tegenstellingen en het onrecht tegenover inheemse volkeren zich steeds sterker aftekenen en tegen de harde realiteit waarmee immigranten te maken krijgen.

De bezetting van de openbare ruimte (de straat) door vrouwen in de jaren 60/70 is een politieke daad met een uitgesproken rebels karakter. In de jaren 60 treden vrouwen massaal toe tot de arbeidsmarkt. Desondanks blijft de huiselijke omgeving de geografische en symbolische ruimte van vrouwen. Maar vrouwenorganisaties willen meer plaats geven aan vrouwen in de stedelijke openbare ruimte. Hiervoor benaderden zij deze in ruimtelijke zin maar ook vanuit een bredere betekenis, namelijk vanuit de rol van vrouwen in het openbare leven. Door te strijden tegen de tekenen van v/m-ongelijkheid in de stedelijke ruimte, stelde men het latente seksisme van de besluitvormers aan de kaart: het kwam er vooral op aan om het aantal vrouwen dat deelnam aan het lokale beleid en aan de politieke besluitvorming te verhogen.

Literatuurrapport « Gender en openbare ruimte »

Het rapport geeft een overzicht van de vooruitgang die er binnen vrouwenstudies werd geboekt op het terrein van gender en ruimtelijke ordening. Het schetst ook het engagement en de acties die verenigingen ondernamen om vrouwen de plaats te geven die ze verdienen in het stedenbeleid en in het beleid dat werd uitgetekend om meer m/v-gelijkheid te realiseren. Het vermeldt tenslotte voorbeelden van goede praktijken.

Het 2de hoofdstuk schetst de aspecten die hierboven aangehaald worden: de lange weg van vrouwen naar het publieke leven en de deelname van vrouwen aan het openbare leven om zich nadien te buigen over het Europees charter voor gelijkheid van vrouwen en mannen op lokaal vlak (1994). Dit Charter streeft naar een grotere aanwezigheid van vrouwen in de publieke ruimte en ijvert ervoor om de genderproblematiek te incorporeren in de beleidsagenda.

Meer weten?

  • Link naar het literatuuroverzicht « Gender en openbare ruimte »
  • Link naar de brochure
  • Er werd een lexicon ontwikkeld met basisconcepten om de lectuur van dit literatuuroverzicht te vergemakkelen (begrippen in het Frans, begrippen in het Nederlands).
  • Nood aan bijkomende informatie? Contacteer Virginie Tumelaire, 02 229 38 30, v.tumelaire@amazone.be.

    Deze studie is onderdeel van een project met vele facetten, waaraan Amazone sinds een tweetal jaren werkt. Het project verliep in verschillende stappen. Het startte met een informatieopdracht, waarbij de medewerksters van het Documentatiecentrum Genderbeleid twee literatuurstudies realiseerden. Deze studies vormden de voedingsbodem voor een rondetafelgesprek en focusgroepen rond dezelfde thematiek maar toegespitst op de situatie in Sint-Joost-ten-Node. Het interactieve deel van het project kreeg daarnaast ook een artistieke en symbolische component. Een kunstenares maakte vier portretten van vrouwelijke inwoners van Sint-Joost-ten-Node. Deze zullen vanaf 8 september 2015 een prominente plaats innemen in het Brusselse metrostation Madou.

[1] Lees Hoofdstuk 2, p. 22-29.