Logo Printen Logo RSS logo facebook

De Vlaamse beleidsbrief Gelijke Kansen 2016-2017 gewikt en gewogen

De Vlaamse beleidsbrief Gelijke Kansen 2016-2017 gewikt en gewogen

In november 2016 evalueerde de Vrouwenraad de Beleidsbrief Gelijke Kansen 2016-2017 naar aanleiding van een bespreking hiervan in het Vlaams Parlement. De koepel gebruikt het Vrouwenraadmemorandum, opgesteld in 2014 n.a.v. de verkiezingen, als referentiedocument om enkele punten onder de aandacht te brengen.

Deze punten kristalliseerden zich binnen de hoofdstukken van de Beleidsbrief die betrekking hebben op gender. Wij overlopen hieronder de belangrijkste bemerkingen:

Omgevingsanalyse

De Vrouwenraad betreurt dat het Steunpunt Gelijkekansenbeleid werd opgeheven en vraagt zich af er wel voldoende financiën worden vrijgemaakt om het wetenschappelijk onderzoek te schragen. Verder tempert de koepel het optimisme op het vlak van gendergelijkheid uit de Beleidsbrief. Vlaanderen tuimelde recentelijk namelijk uit de top 20 van de Global Gender Gap Index van het WEF en bereikte slechts een matige rangschikking in de nieuwe Europese Gender Equality Index.

Met betrekking tot beeldvorming vindt de Vrouwenraad dat er te weinig expliciete aandacht uitgaat naar machtsrelaties in sociale processen. Ook mannen zijn het slachtoffer van stereotiepe beeldvorming en de VRT-monitoring zou best niet alleen op kwantitatieve maar ook op kwalitatieve basis gebeuren.

Op het vlak van geweld zou de Vrouwenraad de aangehaalde gegevens graag aangevuld zien met aandacht voor het problematisch gebruik van de openbare ruimte door vrouwen.

Dat de minister oog heeft voor de loopbaankloof juicht de Vrouwenraad toe. Maar men had ook willen lezen dat de sectoren waar vrouwen werken minder gehonoreerd worden dan die waar mannen werken. En naast een STEM-actieplan voor meisjes zou er ook een plan moeten ontwikkeld worden om meer jongens naar de zorgsector te begeleiden. Dat STEM wordt verbreed naar STEAM (waarbij de A staat voor Arts) kan de Vrouwenraad wel smaken.

De problematisering van de maatschappelijke verwachting t.a.v. vrouwen om diverse zorgtaken op te nemen wordt eveneens positief geëvalueerd. Wel moet de vraag gesteld worden naar structurele discriminaties: de loon- en daarbij horende pensioenkloof tekenen zich immers nog steeds af in het nadeel van vrouwen. De Vrouwenraad roept het Parlement op om samen met het middenveld aan te sturen op een maatschappelijk en politiek debat over de rol van de overheid als sturende kracht van een eigentijds samenlevingsmodel: tegen het kostwinnersmodel en en voor een kortere werkweek zonder loonverlies voor iedereen.

Inzake besluitvorming merkt de Vrouwenraad op dat de minister zich bewust is van het bestaan van de benoemingsparadox (het benadrukken van competenties in benoemingsprocessen en het vissen in de old boys’ vijvers). De Vrouwenraad pleit voor een 50/50-vertegenwoordiging en een overheid die de nodige randvoorwaarden creëert om dit quotum te kunnen halen.

Een gelijkekansenperspectief in alle Vlaamse beleidsdomeinen

De Vrouwenraad stelt met tevredenheid vast dat er een stakeholderoverleg werd georganiseerd om de ontwerpacties bij de OCM-doelstellingen te bespreken (ook de Vrouwenraad werd gehoord) hoewel er nog geen inzage werd gegeven in het rapport dat resulteerde uit deze consultatieronde.

Wel wordt gevreesd dat acties nog te vaak een ad hoc-karakter hebben. En Unia en SERV zeggen in hun adviezen dat de actieplannen onvoldoende concreet zijn en dat er geen gendertoets als metingsinstrument is voorzien. De VLOR pleit voor een in aanmerking nemen van verschillende exclusiegronden tegelijkertijd en voor een breed overleg met alle stakeholders (wetenschap, overheid en middenveld) om tot een coherent beleid te komen.

De Vrouwenraad zelf schuift het combinatiemodel (zoals beschreven in hun memorandum) als referentiekader voor de uittekening van een horizontaal gelijkekansenbeleid naar voor en zij formuleren bij het huidige ontwerp een zevental vragen.

En monitoring van het Vlaamse gelijke kansenbeleid is uiteraard een bijzonder aandachtspunt. Waarom geen Vlaamse genderindex? Begin 2017 is er immers een gendermonitoring gepland die een vergelijking met de Europese GEI moet mogelijk maken en best afgestemd wordt met het federale niveau. En hoe zit het met de inclusie van genderindicatoren in de door de Vlaamse Regering sterk gepromote "open data"?

Ingaan tegen stereotyperende beeldvorming

In plaats van een wedstrijd ’genuanceerde beeldvorming’ zou de Vrouwenraad een duurzame verankering van mediawijsheid vanuit verschillende perspectieven (inclusief genderperspectief) verkiezen en genderexpertise opgenomen willen zien in het curriculum van de bachelor en master in de journalistiek en communicatiewetenschappen.

Wegwerken van bestaande ordeningsmechanismen (arbeid - zorg, genderklik en besluitvorming)

- arbeid en zorg
De Vrouwenraad vindt het positief dat de minister oog heeft voor de complexiteit van de "genderloopbaankloof" en een gezamenlijke aanpak voorziet met de domeinen Werk, Onderwijs en Welzijn.

Maar de loonkloof mag zeker niet worden gereduceerd tot een problematiek van de (individuele) loopbaan. De loopbaanproblematiek is complex en vraagt een transversale aanpak en methodiek en raakt aan verschillende beleidsdomeinen. En er moet voorkomen worden dat regerings(besparings)maatregelen alleenstaande ouders/moeders aan de rand van de armoede brengen of de zgn. zorgkloof (=ongelijke verdeling van zorgtaken tussen mannen en vrouwen) vergroten. De Vrouwenraad blijft aandringen op een effectrapportering van deze maatregelen.

Het antwoord zou een gecoördineerd actieplan moeten zijn (in overleg met de federale overheid en de andere deelstaten) voor de aanpak van de problematiek van de loon-/loopbaankloof. Dergelijk actieplan zou, aldus de Vrouwenraad, een uitstekend agendapunt vormen voor een interministeriële conferentie Gelijke Kansen.

- genderklik en besluitvorming
Wat de genderklik betreft is de Vrouwenraad tevreden dat de minister de feminisering in het onderwijs aanpakt en de structurele oorzaken van stereotypen in kaart wil brengen via kwalitatief onderzoek. Bovendien wil de minister in overleg met de minister van Welzijn dezelfde oefening maken voor de zorgsector. De Vrouwenraad hoopt dat het middenveld hierbij betrokken wordt.

Qua studiekeuze zet de minister vooral in op het toeleiden van meisjes naar STEM-richtingen. De Vrouwenraad hoopt ook op een toeleiding van jongens naar de zorgsector en formuleert twee prangende vragen:
1) kan de genderklik als ordeningsprincipe worden opgenomen in de eindtermen?
2) welke maatregelen worden er genomen om jongens en meisjes in te lichten over de aansluiting van hun studiekeuze op de arbeidsmarkt en de hierbij horende waardering en status?

Op het vlak van besluitvorming maant de Vrouwenraad de minister aan om een tandje bij te steken. Het handhaven van quota is het enige middel dat soelaas brengt, aldus de koepel. Daarom vraagt de Vrouwenraad:
- een dringende decretale verankering van het ritssysteem (afwisselend m/v of v/m op de kandidatenlijsten voor de verkiezingen) met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen;
- een paritaire deelname v/m in uitvoerende organen;
- een evenwichtige deelname v/m aan buitenlandse delegaties;
- een paritaire deelname v/m in alle advies- en beheersorganen.

Geweldloze samenleving

De Vrouwenraad is blij dat de minister haar waardering uitdrukt voor de initiatieven die het middenveld neemt terzake. Ook vindt de koepel het positief dat de minister verder meewerkt aan de concretisering van een aantal acties in het Nationaal Actieplan ter bestrijding van alle vormen van gendergerelateerd geweld (2015‐2019). De minister zal inzetten op het onderzoek naar seksueel geweld bij vrouwen en meisjes met een beperking en de ondersteuning van INTACT vzw en GAMS vzw om vrouwelijke genitale verminking te bestrijden. Ook het promoten van gendergelijkheid als één van de strategieën om gendergerelateerd geweld te voorkomen, zoals de WHO het vooropstelt, wordt positief geëvalueerd. En bij de actualisering van de genderklikwebsite (wegwerken van gender als ordeningsmechanisme) ziet de Vrouwenraad opportuniteiten om naast strategische aandacht tevens specifieke aandacht te besteden aan seksisme (o.a. cyberhate) en gendergerelateerd geweld.

Het bestrijden van discriminatie.

De minister zal begin 2017 een sensibiliseringscampagne lanceren tegen discriminatie met aandacht voor alle mogelijke discriminatiegronden. De Vrouwenraad vraagt hierbij om één loket voor klachtenmelding, ongeachte het beleidsniveau en de discriminatiegrond. Bovendien moet er werk gemaakt worden van de nog resterende onderdelen van het Vlaams gelijke behandelingsdecreet (m.b.t. afkomst en leeftijd) die nog niet in werking zijn getreden.

Documenten

- Vlaamse beleidsbrief gelijke kansen 2016-2017
- Beleidsbrief Gelijke Kansen 2016-2017. Gewikt en gewogen. Enkele aandachtspunten voor het Vlaamse Gelijkekansenbeleid m.b.t. gendergelijkheid, november 2017
- Vrouwenraadmemorandum 2014

- Advies bij het ontwerp van Vlaams Horizontaal Gelijkekansenbeleidsplan, januari 2016 / Unia
- Gelijkekansen- en diversiteitsplan Vlaamse Overheid 2016, april 2016 / Serv
- Advies over de horizontale beleidsplannen gelijke kansen en integratiebeleid, januari 2016 / VLOR