Logo Printen Logo RSS logo facebook

Quota voor vrouwen in de raden van bestuur van overheidsbedrijven en beursgenoteerde bedrijven in België een feit

40. Quota voor vrouwen in de raden van bestuur van overheidsbedrijven en beursgenoteerde bedrijven in België een feit

Op 30/6/2011 heeft de Senaat de tekst aanvaard zonder amendering en overgezonden aan de Kamer ter bekrachtiging.
Op 22/6/2011 heeft de Senaatscommissie Financiën en Economie de tekst van de Kamer van Volksvertegenwoordigers over vrouwenquota in de raden van bestuur niet geamendeerd. De MR-fractie heeft zich bij de stemming onthouden, Open VLD en N-VA stemden tegen, en het Vlaams Belang was afwezig.

Dossierfiche Senaat

Op 16/6/2011 werd het voorstel goedgekeurd in de Kamer met 71 stemmen voor, 54 tegen (Open VLD, N-VA, VB, LDD + 2 afgevaardigden MR, nl. de Donnea en Ducarme) en 16 onthoudingen (MR en 2 Afgevaardigigde Open VLD, nl. Gwendoline Rutten). Nu moet het wetsvoorstel nog gestemd worden door de Senaat, alvorens het wet wordt.

Dossierfiche Kamer

Inhoud van wet (zoals aanvaard op 30/6/2011)
Het doel van de wet is de verplichte aanwezigheid van een derde vrouwen in de raden van bestuur van overheidsbedrijven en beursgenoteerde bedrijven.

Grote beursgenoteerde bedrijven krijgen vijf jaar de tijd om zich aan te passen. Vanaf het zesde jaar moeten ze een derde vrouwen in de raad van bestuur tellen. Indien bedrijven vanaf het zevende jaar niet aan het quotum voldoen, moet de eerstvolgende algemene vergadering een nieuwe raad van bestuur samenstellen. Voor kleinere beursgenoteerde bedrijven en ondernemingen waarvan minder dan de helft van de aandelen genoteerd zijn, gelden dezelfde maatregelen maar deze krijgen twee jaar langer respijt. Voor overheidsbedrijven telt het quotum vanaf volgend jaar. Als het niet bereikt is, moet elke volgende benoeming een vrouw zijn tot wanneer dat wel het geval is.

Indien het quotum niet wordt bereikt, volgen er sancties. Oorspronkelijk werd ervoor gepleit dat beslissingen door een niet evenwichtig samengestelde raad van bestuur nietig zouden zijn. Na het advies van de Raad van State luidt het dat op deze wijze genomen beslissingen niet onmiddellijk nietig zijn maar dat in de plaats daarvan elk voordeel van de bestuurders dat verbonden is aan hun mandaat, zowel financieel als niet-financieel, wordt geschorst.

Een tweede amendement resulterend uit het advies van de Raad van State is dat in raden van bestuur waar het quotum niet gehaald wordt, de eerstvolgende nieuwe bestuurder sowieso een vrouw moet zijn. Twaalf jaar na de invoering van de wet zal er ook een evaluatie gemaakt worden. Die lange periode is nodig omdat de quotaregel voor kleinere beursgenoteerde bedrijven pas geldt vanaf het achtste boekjaar.

Aangenomen wetsvoorstel.

Advies van de Raad van State (van 19/5/2011)
Op 19 mei zond de Raad van State zijn advies [N° 49.473/AG-) naar de Kamer.

In het advies maakt de Raad van State een fundamenteel onderscheid wat betreft de toelating om quota in te voeren tussen overheidsbedrijven en de Nationale Loterij enerzijds en genoteerde genootschappen anderzijds.

In het geval van overheidsbedrijven en de Nationale Loterij, aanvaardt de Raad van State het quotasysteem als een maatregel van “positieve actie”, maar herhaalt wel nauwgezet de voorwaarden waaronder deze van toepassing zijn, “namelijk dat het gaat om een specifieke maatregel om de nadelen verband houdende met het geslacht te voorkomen of te compenseren, met het oog op het waarborgen van een volledige gelijkheid in de praktijk”. Deze maatregel moet verder beperkt worden in de tijd en opgeheven wanneer het beoogde doel bereikt is. De Raad van State stelt daarbij, verwijzend naar het Europees recht, dat de opgelegde verplichting van een quotum enkel aanvaardbaar is wanneer deze “een vergelijking mogelijk maakt van de aanspraken en de verdiensten van de kandidaten van verschillend geslacht".

Daarom adviseert de Raad van State om in de wet een “openingsclausule” in te bouwen die ervoor moet zorgen dat “vrouwen niet met voorrang moeten worden bevorderd, indien met de persoon van een mannelijke kandidaat verband houdende redenen de balans in diens voordeel doen doorslaan”.

Bij beursgenoteerde bedrijven liggen de zaken moeilijker. Hier maakt de Raad van State meer voorbehoud, omdat een quotumregeling moeilijk te rijmen valt met het principe van vrijheid van vereniging en stelt "Aldus beschouwd moet de vrije keuze van de algemene vergadering – om die bepaalde persoon voorgedragen door de raad van bestuur al dan niet te benoemen, of om iemand te kiezen uit twee of meer personen die voorgedragen zijn door de raad van bestuur – behouden blijven, mits het belang van de vennootschap geëerbiedigd wordt, het ultieme criterium voor de geldigheid van iedere beslissing van de vennootschap, die erin bestaat de continuïteit, ontwikkeling en groei van de vennootschap te waarborgen (p.13)."

De Raad van State verwerpt ook de sanctie, namelijk de nietigheid van de beslissingen van de raad van bestuur, omdat dit tot ernstige disfunctie van de werking van de vennootschap zou kunnen leiden. Zulk een straf is bovendien niet in overeenstemming met het Europees recht.

De Raad van State meent dat het beter zou zijn rekening te houden met "regels inzake corporate governance" en de "quotumregel als principe te stellen en deze op te vatten als een te bereiken doelstelling" en "in de verklaring inzake deugdelijk bestuur een overzicht te geven van de inspanningen die geleverd zijn voor een evenwichtige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen in de raad van bestuur van de betreffende vennootschap ".

Verder heeft de Raad van State nog een aantal bijzondere opmerkingen:
1) wat te doen indien een overheidsbedrijf ook beursgenoteerd is? Het quotum wordt in het eerste geval immers berekend op de van overheidswege aangeduide bestuurders, terwijl dit in de genoteerde vennootschappen wordt gerekend op de integrale raad van bestuur.
2) wat indien de functie van bestuurder wordt uitgevoerd door een rechtspersoon? De wet spreekt over het verplicht in acht nemen van quota enkel voor vennootschappen "waarvan de aandelen zijn toegelaten tot de verhandelingen op de ... gereglementeerde markt".

Advies van de Raad van State, N° 49.473/AG.

Kritiek
Niet iedereen is voor een invoering van verplichte quota. Naast enkele politieke partijen zijn ook werkgeversorganisatie VBO en het Vlaams netwerk van ondernemers VOKA tegen. Zij betreuren het dat een quotaverplichting wordt verkozen boven het afsluiten van een charter of gentleman’s agreement met de Vlaamse ondernemers om verder te streven naar een groter aantal vrouwelijke bestuurders.

Context
Ook op Europees niveau wordt er geijverd voor meer vrouwen in bestuursraden van bedrijven.

Lees hierover meer in dit artikel op de Amazone-website.