21 maart: Internationale Dag tegen Racisme en Discriminatie

Op 21 maart is het de Internationale Dag tegen Racisme en Discriminatie. Een dag om stil te staan bij onrecht dat miljoenen mensen dagelijks treft, en dat voor vrouwen* en genderminderheden nog zwaarder weegt.

21 maart is niet willekeurig gekozen. Op die dag opende in 1960 de politie in Sharpeville, Zuid-Afrika, dat op dat moment nog onder het apartheidsregime leefde, het vuur op een vreedzame betoging. Wat een protest tegen de apartheid moest zijn, escaleerde tot een bloedbad waarbij de politie 69 mensen doodschoot. Zes jaar later, in 1966, riepen de Verenigde Naties 21 maart uit tot Internationale Dag voor de Uitbanning van Rassendiscriminatie. Deze tragische gebeurtenis heeft onrechtstreeks bijgedragen aan de ontwikkeling van het concept intersectionaliteit.

Intersectionaliteit

Stel je een kruispunt voor met een persoon in het middelpunt. Elke weg die erop uitkomt vertegenwoordigt een andere eigenschap van wie die persoon is: nationaliteit, seksualiteit, etniciteit, klasse, gender, religie, enzovoort. Deze factoren zijn verschillend per individu en beïnvloeden of versterken elkaar, waardoor iemand een unieke vorm van discriminatie of privilege ervaart. Dit is wat verstaan wordt onder ‘intersectioneel denken’ en waar talloze feministische organisaties waaronder ook Amazone zich vandaag door laat leiden.

Wie kwam hierop?

De wortels van deze term liggen bij de vrouwenrechtenactivist en abolitionist Sojourner Truth. In 1851 hield ze een toespraak die de geschiedenis inging met de woorden “Ain’t I a Woman?”, waarmee ze wees op de onzichtbaarheid van zwarte vrouwen in zowel de vrouwenbeweging als de burgerrechtenstrijd. Het concept ‘kruispuntdenken’ zoals we het nu kennen, werd door de Amerikaanse jurist en hoogleraar Kimberlé Crenshaw in 1989 geïntroduceerd. Zij toonde aan dat discriminatie op basis van ras en gender onlosmakelijk met elkaar verweven zijn.

Discriminatie

Hoewel racisme strafbaar is, tonen cijfers van Unia aan dat het in een multiculturele stad als Brussel nog steeds wijdverspreid voorkomt. In 2024 ontving Unia ongeveer zeshonderd meldingen van discriminatie van racisme, waarvan er maar liefst driehonderd afkomstig waren van vrouwen en non-binaire personen. Die cijfers geven geen volledig beeld van Brussel, waardoor de werkelijke aantallen waarschijnlijk hoger liggen. Mogelijk hangt dit samen met het feit dat slachtoffers niet altijd aangifte doen uit schaamte of wantrouwen tegenover het systeem.

En nu?

Op dinsdag 24 maart organiseert Ella vzw een ronde tafel over kruispuntdenken. Wil je beter begrijpen wat intersectionaliteit en kruispunt denken inhouden? Neem een kijkje op hun Instagram: @ella_vzw. Ben je zelf slachtoffer van racisme? Doe aangifte bij Unia, elke melding telt.