Op zondag 17 mei is het Internationale Dag tegen Holebifobie, Transfobie en Interseksefobie. Op deze dag vragen we wereldwijd aandacht voor de rechten, het welzijn en de discriminatie van LGBTQAI+-personen. Hoewel de dag onderdeel is van de pridemaand in mei, ligt de focus hier vooral op de ongelijke behandeling en het geweld waar veel LGBTQAI+-personen wereldwijd nog steeds mee worden geconfronteerd.
Geschiedenis
We schrijven 17 mei 1990. Op die dag schrapt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) homoseksualiteit definitief uit de lijst van geestesziekten. Daar stond het gedurende lange tijd tussen ernstige stoornissen als schizofrenie en dementie, gecategoriseerd als psychiatrische ‘aandoening’. Het verwijderen van homoseksualiteit uit deze lijst was dan ook van essentieel belang voor de LGBTQAI+-gemeenschap en wordt sindsdien beschouwd als mijlpaal voor de emancipatie van hun rechten en hun erkenning. Om deze strijd te herinneren en ook de huidige moeilijkheden in de verf te blijven zetten, werd 17 mei voortaan herdoopt tot de Internationale Dag tegen Holebifobie, Transfobie en Interseksefobie, afgekort IDAHOT.
Belang
‘Maar is dat wel nog nodig, zo’n dag?’ Die vraag krijgen vele activisten, NGO’s en LGBTQAI+-personen dagelijks voorgeschoteld. Het korte antwoord? Jazeker!
Het klopt dat er de laatste decennia, zeker in België en West-Europa, veel vooruitgang gemaakt is op vlak van gelijke rechten. Ons land staat te pronken op de vierde plaats van de Rainbow Map Europe, een schaal die meet hoe 49 Europese landen scoren op vlak van rechten voor LGBTQAI+-personen. Met een algemene score van 85,3 op 100 doen we het daar zeker niet slecht. België beschikt over een sterk wettelijk kader, met mogelijkheden tot huwelijk, geslachtsverandering én strenge discriminatiewetten. Daar mogen we best fier op zijn.
Toch zijn wettelijke kaders maar een tipje van de ijsberg. Sociologisch onderzoek rond de acceptatie van LGBTQAI+-personen in de maatschappij schetst helaas een veel somberder beeld. Zo blijkt uit recent onderzoek van het Jeugdonderzoeksplatform dat vooral jonge mannen steeds minder tolerant worden tegenover personen uit de LGBTQAI+-gemeenschap. 18,3% van de respondenten vindt agressie tegen homo’s aanvaardbaar en net geen 20% ziet het homohuwelijk liever afgeschaft. De statistieken rond intolerantie zijn verdubbeld of zelfs vertrippeld tegenover 2018. Ondanks de vooruitgang op wettelijk vlak, gaat de maatschappelijke acceptatie dus fel achteruit.
Ook in andere landen zien we verontrustwekkende fenomenen. De laatste jaren schroefden verschillende Afrikaanse landen hun regels rond homoseksualiteit bij, waardoor LGBTQAI+-personen in landen als Senegal, Mali en Burkina Faso berecht kunnen worden met celstraffen tot 10 jaar. Maar ook dichter bij huis vinden we genoeg voorbeelden terug: in Hongarije is het homohuwelijk niet legaal, en ook andere landen in Oost-Europa verbieden relaties tussen personen van hetzelfde geslacht. Volgens cijfers van Amnesty International zijn seksuele handelingen tussen mensen van hetzelfde geslacht in 62 landen strafbaar, en in ten minste 7 landen riskeert men de doodstraf.
Ook wat betreft transpersonen zijn de cijers verontrustend. Via de transgenderwet van 2018 is België dan wel wettelijk vooruitstrevend, de realiteit ligt anders. Unia en het IGVM rapporteren een transfoob klimaat en de normalisering van haatdragend gedrag. Transpersonen zijn vaak slachtoffer van discriminatie en haatspraak, met weinig legale gevolgen. In de rest van de wereld gaat het vaak nóg slechter. Wereldwijd zijn transpersonen vaak niet wettelijk beschermd, en worden ze soms actief vervolgd doormiddel van ‘cross-dressingwetten’.
Interseksepersonen lijden dan weer onder het gebrek aan kennis vanuit het grote publiek. Elke dag worden er in België gemiddeld vijf kinderen geboren met een variatie van geslachtskenmerken, maar toch heerst er een blijven onwetendheid die vaak de basis vormt voor interseksefobie. Als gevolg zijn een groot deel van interseksuele kinderen slachtoffer van verminkingen, zogenaamde „seksuele normalisatie”, die zonder toestemming wordt uitgevoerd en in de meeste gevallen niet medisch noodzakelijk is.
Wat te doen?
Het is duidelijk dat de LGBTQAI+-gemeenschap vaak het slachtoffer is van discriminatie en geweld. Toch is het niet altijd gemakkelijk om hierop te reageren, zowel als slachtoffer als getuige. Gelukkig zijn er in België verschillende instanties en organisaties die zich hiervoor inzetten.
Wil je een misdrijf met homo-, lesbo- of transfoob motief melden? Via de lokale politie zijn er vaak specifieke meldpunten opgericht om je verhaal te doen. Voor stad Brussel vind je alle info hier terug. Voor andere steden contacteer je best je lokale politiekantoor.
Wil je een klacht indienen voor discriminatie? Je kan hiervoor terecht bij het Instituut voor Gelijkheid van Vrouwen en Mannen (IGVM). Deze federale overheidsdienst behandelt officiële klachten rond ongelijke behandeling van LGBTQAI+-personen. Wil je liever eerst informeren? Het Transgender Infopunt (TIP) is een erkend lokaal meldpunt, waar iemand naar je verhaal luistert en je bijstaat. Later kan je dan zelf beslissen of je eventueel klacht indient.
Ben je slachtoffer van seksueel geweld? Je kan terecht bij één van de zorgcentra na seksueel geweld. Deze zijn 24/7 bereikbaar en zorgen dankzij een multidisciplinaire aanpak voor een geïntegreerde zorg.
- ZSG Gent (UZ Gent): 09/332 80 80, zsg@uzgent.be.
- ZSG Antwerpen (UZA): 03/436 80 50, zsg@uza.be.
- ZSG Limburg (ZOL Genk): 089/80 81 00, zsglimburg@zol.be.
- ZSG Brussel (UMC Sint-Pieter Brussel): 02/535 45 42, CPVS@stpierre-bru.be.
- ZSG Leuven (UZ Leuven): 016 34 11 11, zsg@uzleuven.be.
- ZSG West-Vlaanderen (Roeselare): 051 23 80 80, zsg@azdelta.be
- ZSG/CPVS Charleroi (UMC Marie Curie): 071/92 41 00, CPVS@chu-charleroi.be.
- ZSG/CPVS Luik (UMC Luik): 04/367 93 11, cpvs@chuliege.be.
Meer info over LGBTQAI+?
Ben je op zoek naar meer info over homoseksualiteit, transgender personen, intersekse of andere onderdelen van de LGBTQAI+-gemeenschap? Organisaties en initiatieven als Cavaria, Wel Jong vzw, het IGVM, Lumi en het Transgender Infopunt hebben op hun website een breed scala aan informatie beschikbaar.
Sara-Lynn Milis
Projecten & communicatie
